เอกสารประกอบการเรียน  เรื่อง  การพูดอธิบาย


ความหมายของการอธิบาย

            การอธิบาย   หมายถึง    การทำให้บุคคลอื่นเข้าใจในความจริง    ความสัมพันธ์หรือปรากฏการณ์ต่างๆ   ทั้งที่เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติหรือเป็นปรากฏการณ์ทางสังคม

 

แนวทางในการพัฒนาสมรรถภาพในการอธิบาย

            ๑. มีความรู้  ความเข้าใจในเรื่องที่จะอธิบาย

            ๒. รู้จักสังเกตวิธีอธิบายของผู้อื่นอยู่เสมอ   ทั้งโดยการพูดและการฟัง

            ๓. ฝึกฝนการพูดอธิบายอย่างสม่ำเสมอ

            ๔. รู้จักใช้ภาษาให้มีประสิทธิภาพ

 

การเตรียมเรื่องที่จะพูด

            ๑. การเลือกเรื่อง   การเลือกเรื่องพูดให้เหมาะสม   เรื่องพูดที่ดีนอกจากจะเร้าใจให้ผู้ฟังอยากฟังแล้ว   จะต้องชวนให้ผู้พูดพอใจที่จะพูดอีกด้วย   เรื่องใดถ้าผู้พูดพูดด้วยความพอใจก็ย่อมสามารถเรียกร้องความสนใจจากผู้ฟังได้มากกว่าเรื่องที่พูดโดยไม่เต็มใจหรือไม่สบายใจ

            ๒. การจำกัดขอบเขตของเรื่อง   เรื่องที่พูดควรจำกัดขอบเขตให้พอดีกับเวลาที่จะพูด  ตัวอย่างการจำกัดวงเขตของหัวเรื่องที่กว้างให้รัดกุมขึ้น   เช่น

หัวข้อกว้าง

หัวข้อที่แคบลง

สัตว์เลี้ยง

พลังงานปรมาณู

การปลูกต้นไม้

ความซื่อสัตย์ของสุนัข

การผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานปรมาณู

การเตรียมดินสำหรับปลูกกุหลาบ

 

            ๓. การรวบรวมข้อมูล    ถ้าเป็นเรื่องที่ผู้พูดไม่รู้จักดี   ก็จะต้องค้นคว้าหาข้อมูลจากแหล่งต่างๆ อาจเป็นจากหนังสือ  วารสาร  หนังสือพิมพ์รายวัน  รูปภาพหรือการสัมภาษณ์บุคคล

            ๔. การวางโครงเรื่อง    ถ้าได้เรียบเรียงเรื่องไว้ก่อนก็จะช่วยในการพูดได้มาก   เมื่อเรียบเรียงเสร็จแล้ว   ควรลองอ่านเรื่องนั้นเพื่อทดสอบดูว่ามีความยาวพอเหมาะแก่เวลาหรือไม่   ในการเรียบเรียงเรื่องใช้หลักการวางโครงเรื่องเช่นเดียวกับความเรียงทั่วไปคือ  คำนำ  เนื้อเรื่องและสรุป

            ๕. กลวิธีในการอธิบาย

                  ๕.๑ อธิบายตามลำดับขั้น   แสดงขั้นตอนเป็นไปตามลำดับอย่างสมเหตุสมผล

                  ๕.๒ การใช้ตัวอย่าง   มักใช้ในการอธิบายหลักการหรือวิธีการหรือข้อความรู้บางอย่างซึ่งเข้าใจยาก   จึงต้องมีตัวอย่างเข้าช่วย

                  ๕.๓ การเปรียบเทียบความเหมือนและความต่าง   เหมาะสำหรับการอธิบายสิ่งแปลกใหม่หรือสิ่งที่ผู้ฟังไม่คุ้นเคยมาก่อน

                  ๕.๔ การชี้สาเหตุและผลลัพธ์ที่สัมพันธ์กัน   ผู้อธิบายจะสามารถชี้ให้ผู้ฟังเห็นว่าอะไรเป็นสาเหตุ   อะไรเป็นผลลัพธ์

                  ๕.๕ การนิยามคือ  การอธิบายความหมายของคำหรือศัพท์

                  ๕.๖ การกล่าวซ้ำด้วยถ้อยคำแปลกออกไป   การกล่าวซ้ำด้วยถ้อยคำหรือวางลำดับคำแตกต่างกันออกไป   จะช่วยให้ผู้ฟังเข้าใจเรื่องดีขึ้น